دانستنی‌ها, صنایع دستی چوبی

سبک‌های منبت‌کاری

معرفی سبک‌های منبت‌کاری

هنر زیبای منبت‌کاری که بر روی چوب انجام می‌شود دارای سبک‌های مختلفی است. هر یک از سبک‌های این هنر، شیوه‌ی اجرای خاص خود را دارد و شیوه‌ی اجرای هر سبک، تعریف مفصلی دارد که در نوشته‌های آتی به این موضوع می‌پردازیم. در مطلب ذیل، به طور کلی سبک‌های منبت را بررسی می‌کنیم.

منبت برجسته

 منبت برجسته، از سبک‌های کهن و قدیمی هنر منبت است که به صورت فرم‌های کم برجسته، نقش برجسته و تمام برجسته می‌باشد. این سبک که منبت سنتی ایران به حساب می‌آید، به صورت کم برجسته و با استفاده از چاقو یا قلم منبت‌کاری انجام می‌شده است. به مرور زمان و با ورود وسایل چوبی از اروپا، منبت ایران به سوی برجستگی بیشتر قدم برداشته و در آخر تمام برجسته شده‌است. امروزه از منبت برجسته برای تزیین آثار چوبی بسیار استفاده می‌شود.

 

معرفی سبک‌های منبت‌کاری

منبت برجسته

منبت حجم

این سبک منبت به مهارت و توانایی هنرمند در تجسم و طراحی بستگی دارد، چرا که در این سبک، حجم حرف اول را می‌زند. در منبت حجم می‌توان برای ساخت آثار حجمی چوبی از روش معرق نیز استفاده کرد. آثار حجمی با آثار تمام برجسته تفاوت دارند، به طوری که، اثر حجمی را می‌توان از تمام زوایا رؤیت کرد اما اثر تمام برجسته دست‌کم از یک زاویه دیده نمی‌شود. هنرمندان امروزی در ساخت آثار حجمی بیشتر به طراحی اثر مشغول‌اند چرا که در دنیای کنونی از طرح‌های مدرن و انتزاعی استفاده می‌شود. در آن زمان‌ها که اجرای طرح واقع گرایانه مد‌نظر بود، قدرت و توان هنرمند در اجرای اثر به وفور قابل مشاهده بود. این سبک از هنرهای سنتی در دوران اسلامی به دلیل ممنوعیت مذهبی مدتی است که در حالت رکود مانده است.

در ساخت آثار حجمی از انواع مختلف چوب که توان و تحمل اجرا را داشته باشند می‌توان استفاده نمود. چوب‌های گردو، گلابی، جغ، توسکا، افرا و راش نمونه‌هایی از چوب‌های مناسب منبت حجم هستند. علاوه بر این، رنگ، بافت و نقوش چوب بر زیبایی اثر می‌افزایند.

با روی کار آمدن ابزارهای پیشرفته مشکلات هنرمندان حجم‌ساز کم‌تر شده‌است به طوری که در موارد بسیاری برای پرداخت‌کاری اثر از ابزار‌هایی مانند اره فلکه، اره چکشی، اره زنجیری، فرز انگشتی و … بهره می‌برند.

 

معرفی سبک‌های منبت‌کاری

منبت حجم

 

هنر منبت‌کاری در مبلمان

منبت تیشه‌ای

این سبک نوعی منبت درشت است که بخش‌های کم‌کار و «زیرورواندازی» و «روسازی» اندک دارد. منبت تیشه‌ای با استفاده از تیشه نجاری انجام می‌شود. در این سبک به ریزه‌کاری‌ها پرداخته نمی‌شود.

 

معرفی سبک‌های منبت‌کاری

منبت تیشه ای

مشبک منبت

مشبک به چیزی که شبکه شده، درهم درآمده و مانند پنجره‌شده گفته می‌شود. مشبک منبت از ترکیب دو هنر «مشبک» و «منبت» به وجود آمده‌است. در اجرای آثار مشبک منبت از طرح‌های گردان بسیار استفاده شده‌است. این سبک در ایران سابقه‌ای چند صد ساله دارد. نمونه‌هایی از مشبک منبت که بر درب‌های چوبی حک شده‌اند از دوره‌های مختلف به ویژه دوره صفوی در مجموعه‌های تاریخی موجود است. برای ساخت درب‌های کاخ گلستان از نقوش اروپایی بهره برده‌اند. این نقوش به سبک «آندره شارل بول (Andre Charles Boulle)» معروف است.

 

معرفی سبک‌های منبت‌کاری

مشبک منبت

در کل، هر یک از سبک‌های منبت‌کاری زیبایی و سختی مختص به خود را دارد که این سبک‌ها علاقه‌مندان زیادی را به هنر منبت جذب کرده‌اند و همواره این هنر را زنده نگه داشته‌اند.


نویسنده: تینا داودی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *